Kilitsiz (Lock-Free) Programlama ve std::atomic Bellek Düzenleri (Memory Orders)

Çok iş parçacıklı (multithreaded) programlamada veri yarışlarını (Data Race) engellemenin en yaygın yolu std::mutex kullanmaktır. Ancak kritik bir döngüde mutex kilidi almak pahalı bir işlemdir: Mikrosaniyelerin ve nanosaniselerin önemli olduğu sistemlerde (finansal motorlar, ses işleme, gerçek zamanlı telemetri) mutex yerine donanımsal atomik operasyonlara dayanan Kilitsiz (Lock-Free) algoritmalar tercih edilir. Bu rehberde; std::atomic kütüphanesini, işlemci ve […]

Bellek Hizalama (Memory Alignment), Padding ve Yalancı Paylaşım (False Sharing) Sorunları

Çok çekirdekli bir işlemcide iki farklı iş parçacığı (thread) tamamen birbirinden bağımsız değişkenler üzerinde işlem yaparken bile işlemci çekirdeklerinin birbirini kilitlediğini ve performansın tek çekirdeğin bile altına düştüğünü görebilirsiniz. İlk bakışta hiçbir mantığa sığmayan bu durumun adı Yalancı Paylaşım (False Sharing) problemidir. Bu rehberde; derleyicinin bellek hizalama (Memory Alignment) ve dolgu (Padding) kurallarını, çok çekirdekli […]

CPU Önbellek Hiyerarşisi (L1/L2/L3) ve Önbellek Dostu (Cache-Friendly) C++ Tasarımı

Yazılım geliştiriciler algoritmaları optimize ederken genellikle asimptotik zaman karmaşıklığına ($O(N)$, $O(N \log N)$) odaklanırlar. Ancak modern donanım mimarilerinde $O(N)$ karmaşıklığa sahip bir algoritma, önbellek dostu (cache-friendly) tasarlanmadıysa $O(N^2)$ bir algoritmadan bile daha yavaş çalışabilir. 1980’lerden bu yana işlemci saat hızları binlerce kat artarken, ana bellek (DRAM) erişim gecikmesi aynı hızda iyileşmedi (tarihte Bellek Duvarı – […]

Nginx Proxy Manager ve Dinamik DNS ile Ev Servislerine Güvenli SSL Alan Adı Bağlama

Ev sunucunuzda Pi-hole, Filebrowser, Syncthing veya Home Assistant gibi servisler kurduğunuzda bu servislere erişmek için tarayıcınıza 192.168.1.150:8080, 192.168.1.150:8082 gibi IP ve port numaraları yazmak zorunda kalırsınız. Üstelik bağlantı şifresiz (HTTP) olduğu için tarayıcınız sürekli “Güvenli Değil” uyarısı verir. Bu sorunu çözmenin en temiz yolu, tüm bu servislerin önüne ters vekil (Reverse Proxy) olarak çalışan Nginx […]

Dış Bulutlara Alternatif: Yerel Ağda Hafif Dosya Paylaşım ve Senkronizasyon Sunucusu

Google Drive, Dropbox veya OneDrive gibi servisler ilk bakışta pratik gelse de ücretsiz kota sınırına çabucak ulaşır ve aylık abonelik ücreti talep eder. Daha da önemlisi, özel fotoğraflarınız ve kişisel arşivleriniz yabancı bir şirketin sunucularında taranabilir haldedir. Kendi ev sunucunuz üzerinde çalıştıracağınız hafif bir depolama çözümü; evdeki yerel gigabit ağınızın tüm hızını (100-110 MB/s aktarım) […]

WireGuard ile Ev Ağına Dışarıdan Güvenli ve Şifreli Uzaktan Erişim Tüneli

Ev sunucunuzda çalışan servislere (Pi-hole, yerel web arayüzleri, dosya depoları veya masaüstü bilgisayarınız) ev dışındayken erişmek istediğinizde ilk akla gelen yöntem modemden dış dünyaya port açmaktır. Ancak SSH veya web portlarını doğrudan internete açmak, sunucunuzu tüm dünyadaki otomatik bot taramalarına, brute-force saldırılarına ve sıfır gün (zero-day) açıklarına açık hedef haline getirir. En güvenli ve profesyonel […]

Pi-hole ve Unbound ile Yerel Ağ Seviyesinde Reklam Engelleme ve Güvenli DNS

İnternette gezinirken tarayıcı eklentileri (uBlock Origin vb.) masaüstünde reklamları engellemek için etkilidir; ancak akıllı televizyonlar (Smart TV), mobil uygulamalar ve IoT cihazlarındaki telemetri ve izleme isteklerine karşı çaresiz kalırlar. Üstelik girdiğiniz her web sitesinin alan adı (DNS sorgusu) varsayılan olarak internet servis sağlayıcınız (İSS) ya da Google/Cloudflare gibi merkezi şirketler tarafından günlüğe kaydedilir. Bu rehberde; […]

Neden Kendi Sunucumuzu Kurmalıyız? Veri Bağımsızlığı, Gizlilik ve Donanım Seçimi

Günümüzde dijital hayatımızın neredeyse tamamı birkaç büyük teknoloji şirketinin (Google, Microsoft, Apple, Amazon) bulut sunucularında barınıyor. E-postalarımız, fotoğraflarımız, kişisel belgelerimiz, evimizdeki akıllı cihazların telemetri verileri ve hatta DNS sorgularımız dahi bu merkezi sunuculardan geçiyor. Bulut konforlu görünse de üç büyük bedeli vardır: Bu 5 bölümlük seride; ev ağınızda tamamen kendi kontrolünüzde çalışan, dış dünyaya bağımlı […]

C++ ile Sıfırdan Hafif ve Asenkron Bir HTTP Sunucusu Geliştirme

Ağ programlama serimizin önceki bölümlerinde POSIX soketlerini, fcntl ile bloklamayan (non-blocking) kipi, epoll olay döngüsünü ve arabellek yönetimini bağımsız olarak ele aldık. Bu kapanış bölümünde, öğrendiğimiz tüm bu yapı taşlarını bir araya getirerek harici hiçbir kütüphaneye ihtiyaç duymadan çalışan hafif ve asenkron bir HTTP/1.1 sunucusu mimarisi inşa ediyoruz. 1. Mimari Tasarım: Olay Güdümlü Durum Makinesi […]

Ağ Paketlerinde Parçalanma ve Halka Arabellek (Ring Buffer) Yönetimi

Ağ programlamaya yeni başlayanların en sık karşılaştığı kavram yanılgılarından biri, TCP protokolünün gönderilen her mesajı karşı tarafa bağımsız bir paket olarak ulaştıracağını varsaymaktır. TCP bir paket (datagram) protokolü değil, kesintisiz bir bayt akışı (byte stream) protokolüdür. Eğer karşı tarafa arka arkaya iki adet 100 baytlık mesaj gönderirseniz; alıcı taraf bunu tek seferde 200 bayt olarak […]