Linux dünyasında periyodik görevleri otomatikleştirmek denildiğinde akla ilk gelen araç onlarca yıldır cron olmuştur. Ancak modern dağıtımlarda hata yakalama yetersizliği, loglama eksikliği ve bağımlılık yönetimi olmaması nedeniyle cron yerini giderek daha gelişmiş olan systemd mekanizmasına bırakmaktadır. Bu noktada systemd timer kullanımı, zamanlanmış görevlerinizi güvenli, izlenebilir ve esnek bir yapıya kavuşturur. Bu rehberde; Cron ile Systemd […]
Modern Linux dağıtımlarında systemd başlatma sisteminin gelişiyle birlikte, geleneksel düz metin /var/log/syslog veya /var/log/messages dosyalarının yerini ikili (binary) formatta saklanan ve indekslenen systemd-journald almıştır. Bir servis çöktüğünde veya sistem beklenmedik şekilde yeniden başladığında, journalctl ile log analizi yapmak sorunun kaynağına saniyeler içinde ulaşmanızı sağlar. Bu rehberde; journalctl komutunun temel filtreleme yeteneklerini, belirli bir servisin loglarını […]
Ağ seviyesindeki paket kayıpları, yavaş yanıt veren API çağrıları veya nedeni anlaşılamayan TCP bağlantı kopmaları karşılaşıldığında, en net teşhis doğrudan kablodan (arayüzden) geçen ham paketleri dinlemektir. Linux dünyasında tcpdump ile paket yakalama ve analizi, komut satırından çalışan en güçlü ve vazgeçilmez ağ dinleme (packet sniffing) yöntemidir. Bu rehberde; tcpdump komutunun temel parametrelerini, BPF (Berkeley Packet […]
Linux sistem yönetiminde ağ arayüzlerinin durumunu görüntülemek, IP adreslerini yapılandırmak ve yönlendirme (routing) tablolarını yönetmek en temel sorumluluklardan biridir. Uzun yıllar kullanılan net-tools paketindeki ifconfig ve route komutlarının yerini, günümüzde çok daha yetenekli ve tutarlı olan ip komutu ile ağ yönetimi almıştır. Bu rehberde; ifconfig ile ip arasındaki farkları, ağ arayüzü kontrolünü (ip link), IP […]
İnternete açık bir Linux sunucusuna parola ile SSH bağlantısı yapmak, sunucunuzu aralıksız kaba kuvvet (brute-force) ve sözlük saldırılarına açık bırakır. SSH anahtar tabanlı kimlik doğrulama mekanizması, asimetrik kriptografi kullanarak parolalara olan bağımlılığı tamamen ortadan kaldırır ve sunucu erişim güvenliğini en üst düzeye çıkarır. Bu rehberde; modern Ed25519 algoritmasıyla SSH anahtarı üretmeyi, anahtarı uzak sunucuya aktarmayı […]
İnternete bağlı herhangi bir sunucu her saniye otomatik botlar, brute-force saldırganları ve port tarayıcıları tarafından yoklanır. Sağlam bir Linux güvenlik duvarı yönetimi, yalnızca izin verilen meşru trafiğin sisteme girmesine izin vererek olası siber tehditlerin ilk savunma hattını oluşturur. Bu rehberde; kullanıcı dostu ufw (Uncomplicated Firewall) aracını ve Linux çekirdeğinin güçlü paket filtreleme motoru olan iptables […]
Bir Linux sunucusunda veya ağ cihazında güvenlik denetimi yaparken ilk bakılması gereken yerlerden biri sistemde dinleme (listening) modunda olan portlardır. Modern Linux dağıtımlarında ss komutu ile açık portlar ve soket durumlarını incelemek, eski netstat komutuna kıyasla kat kat daha hızlı ve çekirdek (kernel) seviyesinde optimize bir deneyim sunar. Bu rehberde; ss (Socket Statistics) komutunun bayraklarını, […]
Sunucu yönetiminde veya geliştirme ortamlarında en sık karşılaşılan krizlerden biri “No space left on device” (Diskte boş yer kalmadı) hatasıdır. Doğru araçlarla yapılan düzenli bir Linux disk alanı analizi, hem beklenmedik sistem kesintilerini önler hem de devasa log dosyalarının veya unutulmuş yedeklerin diski kitlemesini engeller. Bu rehberde; dosya sistemi genel durumunu gösteren df, dizin bazlı […]
Linux tabanlı sistemlerde çok kullanıcılı (multi-user) mimarinin en temel direği Linux dosya izinleri ve dosya sahipliği mekanizmasıdır. İster bir web sunucusu barındırın, ister gömülü Linux üzerinde arka plan servisleri çalıştırın; hatalı yapılandırılmış izinler sisteminizi güvenlik açıklarına karşı savunmasız bırakabilir veya servislerin çalışmasını durdurabilir. Bu rehberde; Linux izin mantığını (oktal ve sembolik gösterim), chmod ve chown […]
Linux sistemlerinde veri yedekleme, dağıtım paketleri hazırlama veya birden fazla dosyayı tek bir arşivde toplayıp disk alanından tasarruf etme aşamalarında Linux tar ve gzip araçları standart çözümdür. Linux dünyasında sıklıkla bir arada kullanılan bu iki terim aslında iki farklı görevi temsil eder: Arşivleme ve Sıkıştırma. Bu iki işlem birleştiğinde ortaya Linux ekosisteminin simgesi olan .tar.gz […]